سید محمد دبیرسیاقی

تعداد بازدید:۴۸۶
سید محمد دبیرسیاقی

‌دکتر سید محمد دبیرسیاقی در سال ۱۲۹۸ در قزوین در خانواده‌ای ادب پرور متولد شد دوران تحصیلات اولیه را درقزوین به اتمام رساند و در سال ۱۳۱۸ وارد دانشگاه تهران شد و در دانشکده حقوق که ریاست آن را مرحوم دهخدا عهده دار بود شروع به تحصیل کرد اما دل بستگی او به ادبیات فارسی او را به دانشکده ادبیات کشانید. در سال ۱۳۴۵ در رشته ادبیات فارسی موفق به دریافت دکتری شد. 

از سال ۱۳۲۶ به یاری علامه دهخدا شتافت و در تألیف و تدوین لغت نامه مشارکت جست پس از درگذشت دهخدا نیز تألیف را تا به سرانجام رساندن کار ادامه داد. دکتر دبیرسیاقی یکی از سه نفری است که مرحوم دهخدا آنان را در امر لغت نامه به عنوان وصی انتخاب کرده بود تألیف حروف "ظ"، "ض"، "ل" و قسمتی از حرف "ب" و "د" راایشان به عهده داشته‌اند.

طرح تألیف لغت‌نامۀ بزرگ فارسی توسط ایشان پیشنهاد و به امضا ی هیأت رئیسۀ وقت دانشگاه تهران رسید. حرف آ و قسمتهایی از حرف الف این لغت نامه توسط ایشان تألیف شده است.

استاد دبیرسیاقی علاوه بر کار تألیف به کار تدریس در دانشگاه‌ها نیز اشتغال داشته‌اند و دو بار نیز به دعوت دانشگاه پکن در دانشکده زبان‌های خارجی آن دانشگاه و یک بار به دعوت دانشگاه عین الشمس مصر در بخش فارسی آنجا تدریس نموده است وی در سال ۱۳۲۵ به سمت دبیری و عضو علمی انجمن ایرانشناسی برگزیده شد و از سال ۱۳۵۷ تا زمان درگذشت عضو هیئت علمی انجمن مفاخر و آثار ملی ایران بود.
وی از محققان نامی و پرکار کشور است که بیشتر اوقات عمرش را صرف تحقیق در متون فارسی کرده است و حدود هشتاد و چند تصحیح و تألیف دارد. وی در مهرماه سال ۱۳۹۷ در قزوین به جوار حق پیوست.

برخی از تألیفات دکتر سید محمد دبیرسیاقی به شرح ذیل است:

۱- تصحیح دیوان منوچهری

۲- تصحیح نزهة القلوب حمدالله مستوفی

۳- تصحیح دیوان فرخی

۴- تصحیح لغت فرس اسدی

۵- تصحیح دیوان عنصری

۶-  تصحیح جامع التواریخ

۷- تصحیح بیان الادیان

۸- تصحیح سفرنامه ناصر خسرو

۹- تصحیح ترجمان القرآن

۱۰- تصحیح غیاث اللغات

۱۱. ترجمه دیوان لغات الترک

۱۲- تصحیح شاهنامه فردوسی بر اساس چاپ کلکته

۱۳- فرهنگ‌ها و فرهنگ گونه‌ها

۱۴. شاهنامه به نثر

۱۵. ره آموز حکمت

۱۶. ره آورد حکمت

۱۷. مشتی از خروار در سه جلد شامل نمونه نثرهای قرن چهار و پنج و شش

۱۸. ماده تاریخ

۱۹. تهیه و تدوین بیش از ۱۰ کشف الابیات و آثار فراوان دیگر.

۲۰. مقالات متعدد

روزشمار زندگی:

 

۱۲۹۸ تولد در گلبنه قزوین
۱۳۱۸ اخذ دیپلم از دارالفنون
۱۳۱۹ شروع خدمت در دارایی
۱۳۲۴ اخذ دکترای زبان و ادبیات فارسی، انتشار کتاب جشن سده
۱۳۲۵ عضویت و دبیری انجمن ایرانشناسی
۱۳۲۶ شروع همکاری با مرحوم علامه دهخدا
۱۳۳۲ انتشار کتاب تذکره الملوک
۱۳۳۴ انتشار کتاب ترجمان القرآن جرجانی، انتشار کتاب گنجبازیافته
۱۳۳۵ انتشار کتاب سفرنامه ناصرخسرو و فرهنگ آنندراج، شاهنامه فردوسی و دیوان فرخی
۱۳۳۶ انتشار کتاب غیاث اللغات، چراغ هدایت، جامع التواریخ (بخش غزنویان و سامانیان) و زرتشت نامه
۱۳۳۹ انتشار مجمع الفرس سروری کاشانی و دیوان شاه داعی شیرازی
۱۳۴۰ انتشار شانزده رساله شاه داعی شیرازی
۱۳۴۱ انتشار سفرنامه خوزستان نجم الملک
۱۳۴۲ انتشار دیوان عنصری
۱۳۴۴ انتشار کتاب زندگی سلطان جلال الدین خوارزمشاه، نمونه نثرهای آموزنده و دلاویز فارسی (معاصران)، مجموعه قوانین مورد عمل مالیات بر درآمد
۱۳۴۵ انتشار السامی فی الاسامی میدانی، نمونه نثرهای آموزنده و دلاویز فارسی (پیشینیان)، برگزیده تاریخ بیهقی، دستور زبان فارسی، مشتی از خروار
۱۳۴۶ انتشار تاریخ ایران عباس اقبال
۱۳۴۷ انتشار کشف الابیات شاهنامه ج ۱، انتشار دیوان دقیقی، انتشار دیوان منوچهری
۱۳۴۸ انتشار گزیده تاریخ بیهقی
۱۳۵۰ انتشار مجموعه مقالات عباس اقبال آشتیانی، انتشار کشف الابیات شاهنامه ج ۲
۱۳۵۱ انتشار پیشاهنگان شعر فارسی
۱۳۵۳ بازنشستگی از خدمات دولتی، انتشار دیوان لامعی
۱۳۵۴ تدریس در پژوهشکده زبان و ادبیات فارسی و دانشکده ادبیات تهران و مدرسه عالی حسابداری، انتشار پنجاه لطیفه و فهرست الفبایی لغات فارسی با معادل عربی به ضمیمه الابانه
۱۳۵۶ سفر به دانشگاه عین الشمس قاهره
۱۳۵۷ عضو هیأت علمی انجمن آثار و مفاخر ملی ایران، انتشار گزیده امثال و حکم دهخدا
۱۳۵۸ انتشار مقالات دهخدا ج ۱ چرند و پرند
۱۳۵۹ انتشار خاطراتی از دهخدا و از زبان دهخدا
۱۳۶۰ شروع تألیف لغت نامه فارسی حرف آ، انتشار دیوان دهخدا
۱۳۶۲ انتشار مخلص اللغات حسن خطیب کرمانی
۱۳۶۵ انتشار نمونه‌های نظم و نثر فارسی با همکاری دکتر بحرالعلومی و فرزام پور
۱۳۶۷ انتشار کتاب فارسی سرکوهی
۱۳۶۹ انتشار مقالات عباس اقبال مجلد اول و سوم و داستان بهرام چوبینه
۱۳۷۱ انتشار کشف الابیات مثنوی نیکلسون
۱۳۷۵ انتشار دیوان لغات ترک
۱۳۷۶ انتشار کتاب الادیان
۱۳۷۹ انتشار گلچین دیوان ناجی قزوینی و ره آورد حکمت
۱۳۸۰ انتشار کتابچه سرشماری شهر قزوین بر مبنای تعلیمات نوین
۱۳۸۱ انتشار سیر تاریخی بنای شهر قزوین
۱۳۸۲ انتشار ره آموز حکمت و برزو نامه
۱۳۸۴ انتشار ره آغاز حکمت، برگردان روایت گونه شاهنامه فردوسی به نثر چ چهارم
۱۳۸۹ ماده تاریخ بخش نخست
۱۳۹۷ درگذشت