گنجینهٔ دهخدا

تعداد بازدید:۷۸۱
گنجینهٔ دهخدا

روز هفتم اسفند ۱۳۸۴ همزمان با پنجاهمین سالگرد درگذشت علامه دهخدا در مؤسسه لغت‌نامه دهخدا با حضور جمع کثیری از اهالی فرهنگ و ادب و همچنین دوستداران وی گشایش یافت و از همان روز فعالیت خود را برای بازدید علاقه‌مندان آغاز کرد. این مجموعه کوچک اما کم‌نظیر دربرگیرنده و نشانگر بخشی از فعالیت‌های عظیم علامه دهخدا در زمینه‌های مختلف است:

۱. تعداد دو و نیم میلیون فیش با بیش از ۹۰ سال قدمت که بیش از نیمی از آنها به خط خود علامه و باقی به خط یاران دهخدا است و حاصل مطالعه و تحقیق در متون نظم و نثر ادب فارسی در قرون مختلف است، و اساس و پایه تألیف لغت‌نامه دهخداست.

۲. تعدادی از کتاب‌ها و نسخ خطی و چاپ سنگی که علامه هنگام یادداشت‌برداری و استخراج مدخل‌ها در حواشی آنها یادداشت‌های مبنی بر تصحیح واژه و عبارت را توضیح داده است و در واقع کتاب‌ها را تصحیح کرده است. ازجمله این کتاب‌ها می‌توان به دیوان فرخی، منوچهری، سوزنی، مسعود سعد، ناصرخسرو و لغت فرس اسدی اشاره کرد.

۳. نامه‌ها و اسناد مربوط به علامه که شامل دست‌نویس خود ایشان و دیگران مانند نامه‌های شخصی به افراد خانواده، مجلس شورای ملی آن زمان، شرح حال و وصیت‌نامه علامه به قلم خودشان، و همینطور نامه‌های دیگران به ایشان است.

۴. مجموعه عکس‌ها و آثار دهخدا و یاران وی که بخشی از آنها قبلاً در مؤسسه موجود بوده و مابقی آنها توسط برادرزاده ایشان جناب فرهاد دهخدا به مؤسسه اهدا شده است.

۵. نمونه آثار تألیفی مؤلفین مؤسسه اعم از خود لغت‌نامه و سایر آثار آنها. این مجموعه طی هشت سال به خوبی مورد توجه و استقبال و بازدید (رایگان) محققین و دانشجویان و سایر علاقه‌مندان قرار گرفته و موقعیتی را برای پژوهشگران و رسانه‌های گروهی و فیلمسازان ایجاد کرده تا به عنوان یک مرکز فرهنگی و ادبی مورد استفاده قرار گیرد و زمینه آشنایی هر چه بیشتر مردم با علامه دهخدا و این مرکز و فعالیت‌های آن به عنوان قدیمی‌ترین مؤسسه پژوهش کشور فراهم گردد.

مخزن فیش لغت‌نامه فارسی

‌‌‌‌‌‌‌

قبل از اتمام کار لغت‌نامه دهخدا در سال ۱۳۵۸ و بنا بر وصیت ایشان مبنی بر چاپ آن اثر عظیم بدون کم و کاست و یا اضافه کردن حتی یک مدخل به آن، طبق تصمیم هیئت مؤلفان مؤسسه به ریاست آقای دکتر سید جعفر شهیدی، طرح تألیف لغت‌نامه جدیدی به نام لغت‌نامه فارسی تصویب شد که در آن واژگان و مدخل‌ها و معانی جدید اضافه گردد و اسامی جغرافیایی و اعلام حذف گردد. بر همین اساس در مدت بیش از بیست و چند سال کار فیش‌نویسی بر اساس متون نظم و نثر جدید که چاپ شده و در فیش‌های خود علامه دهخدا نبود آغاز شد. بیش از ۴ میلیون برگه فیش فرهنگ فارسی به صورت الفبایی و در قطع بزرگ‌تر از فیش‌های علامه در مخزن فیش لغت‌نامه دهخدا نگهداری و برای استفاده هیئت مؤلفان در اختیار آنها قرار داده می‌شود. مهمترین وظیفه کاربران مخزن فیش مرتب‌سازی و یک کاسه کردن تمام مدخل‌ها از متون مختلف به صورت الفبایی و بر اساس قواعد فرهنگ نویسی است.‌‌‌‌‌‌‌