یادداشت تحلیلی

برگی از لغت‌نامهٔ بزرگ فارسی - ۴

۲۲ دی ۱۴۰۰ | ۱۲:۲۵ کد : ۲۵۱۵۵ اینجا فارسی زبان بین‌المللی است
تعداد بازدید:۱۸۲
برگی از لغت‌نامهٔ بزرگ فارسی - ۴

برگی از لغت‌نامهٔ بزرگ فارسی - ۴
اکرم سلطانی
...................................................
«باب»
در «لغت‌نامۀ بزرگ فارسی» (جزوۀ شمارۀ ۲ از حرف «ب») برای لغتِ «باب» ۳ مدخل آمده است. یکی عربی و دو تا فارسی. مدخل شمارۀ ۱ آن عربی است که در فارسی گسترش معنایی پیدا کرده و ۲۶ معنی شاهددار و ۵ معنی بدون شاهد برای آن آورده شده‌است. از این تعداد ۷ تای آن امروزه تقریباً کاربرد ندارد.

به معانی مختلف «باب» در شواهد زیر دقت کنید
- از صدهزار رنگ تو را انتخاب کرد / چون دید بابِ طبعِ خریدار گشته‌ای. روحانی (کلیات، ۲۰۶)
- کتاب کلیله و دمنه ۱۵ باب است. نصرالله منشی (کلیله ودمنه، ۳۷)
- دو باب مدرسۀ دختران بنا کردی / بدون آنکه کِشی منّت اهالی را. ایرج‌میرزا (دیوان ،۳)
- دورۀ ما این جور چیزها باب نبود. صادق هدایت (حاجی آقا، ۵۸)
- ببرده نرگس تو آبِ جادویِ بابِل / گشاده غنچۀ تو بابِ معجزِ موسی. رودکی (از احوال و اشعار، ۱۰۲۷)
ز حلوا گر ندارید آبِ دندان / بُوَد حلوایِ لعلم بابِ دندان. صابر شیرازی (دنبالۀ شیرین و فرهاد، دیوان وحشی، ۶۰۵)
- دوش با یار خود می‌گفتم / سخنی دوست‌وار از هر باب. انوری (دیوان، ۳۱، چ مدرس)
- صلاح ما همه دامِ ره است و من زین بحث / نی‌ام ز شاهد و ساقی به هیچ باب خجل. حافظ (دیوان، ۲۰۷، چ قزوینی)
- پلنگش بُدی کاشکی مام و باب / مگر سایه‌ای یافتی زآفتاب. فردوسی (شاهنامه ۷/۱۰۱، چ مسکو)
- پیاده شد از اسب و روی زمین / ببوسید و بر باب کرد آفرین. فردوسی (شاهنامه، ۱۳/۶۶۷، چ دبیرسیاقی)
- همۀ درویشان آن دیار و مشایخ بزرگ را باب خوانند. هجویری (کشف‌المحجوب، ۳۰۱)

...................................................
پی‌نوشت: «لغت‌نامۀ بزرگ فارسی» عنوان فرهنگ لغتی است که مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا در دست تألیف دارد و تا کنون ۸ جلد از آن مربوط به حروف «آ»، «الف» و قسمت‌هایی از حرف «ب» منتشر شده است. «برگی از لغت‌نامهٔ بزرگ فارسی» یادداشت‌های تحلیلی کوتاهی از این لغت‌نامه است که خانم اکرم سلطانی، سرپرست بخش تألیف مؤسسه آنها را تهیه کرده است و هر هفته یکی از آنها در وب‌گاه و شبکه‌های اجتماعیِ مؤسسهٔ لغت‌نامهٔ دهخدا منتشر می‌شود. 

کلید واژه ها: برگی از لغت‌نامهٔ بزرگ فارسی موسسه دهخدا لغت‌نامهٔ بزرگ فارسی اکرم سلطانی آموزش زبان فارسی


نظر شما :