دگرگونی آموزش فارسی

نشست دگرگونی دیجیتال(۳)

۳۰ مهر ۱۴۰۰ | ۱۱:۲۱ کد : ۲۲۶۹۱ اینجا فارسی زبان بین‌المللی است
تعداد بازدید:۱۱۷

دگرگونی آموزش زبان فارسی، میراث مثبت یک فاجعه - دکتر دارا تفضلی
نشست دگرگونی دیجیتال در لغت‌نامه دهخدا وآموزش زبان فارسی - قسمت سوم

.............

توضیح: نشست «دگرگونی دیجیتال در لغت‌نامه دهخدا وآموزش زبان فارسی»، عنوان یک نشست تخصصی است که در شهریورماه ۱۴۰۰ در اولین جشنواره دیجیتال دانشگاه تهران، توسط موسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی به صورت برخط برگزار شد. در این نشست دکتر محمود بی‌جن خان (استاد دانشگاه تهران و رئیس موسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین المللی آموزش زبان فارسی دانشگاه تهران)، دکتر مهرنوش شمس فرد (دانشیار دانشگاه شهید بهشتی) و دکتر دارا تفضلی (پژوهشگر در دانشگاه نیوکاسل استرالیا) به ارائه مطلب پرداختند. مدیریت این نشست بر عهده دکتر هادی ویسی (دانشیار دانشکده علوم و فنون دانشگاه تهران و معاون علمی موسسه دهخدا) بود که ایشان نیز در خصوص چگونگی دیجیتال شدن موسسه دهخدا، مطلب خود را ارائه کردند. برای استفاده بهتر علاقه‌مندان این نشست به صورت نوشتاری پیاده سازی شده و در سه قسمت در اختیار علاقه مندان قرار می‌گیرد. همچنین نسخه دیداری و شنیداری این نشست در وبگاه مؤسسه لغت‌نامه دهخدا (ذیل همین صفحه) قرار دارد.

.............

هادی ویسی: بخش دوم بحث، فعالیت‌های مؤسسه در خصوص آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان است که در سال ۱۳۶۸ تأسیس شده است. به عنوان اولین نهاد رسمی آموزش زبان فارسی در کشور و همان‌طور که اشاره شد بیش از بیست و سه هزار زبان‌آموز از بیش از صد کشور تاکنون که در این مؤسسه آموزش فارسی دیده‌اند. در این بخش خدمت آقای دکتر دارا تفضلی هستیم که در مورد چگونگی دیجیتالی کردن آموزش زبان فارسی و استفاده از فناوری در آموزش زبان فارسی صحبت می‌کنند.

آقای دکتر تفضلی دانش آموخته دکترای زبان‌ها و فرهنگ‌ها با تمرکز آموزش یادگیری زبان به کمک فناوری از دانشگاه کوردوبا اسپانیا هستند ایشان هم اکنون در دانشگاه نیوکاسل استرالیا پژوهشگر هستند و در حال تهیه ابزاری با عنوان خودسنجی قابلیت‌های دیجیتال دانشجویان و کارمندان دانشگاه هستند که تجربه خوبی در حوزه استفاده از فناوری برای آموزش زبان به صورت عام دارند. ایشان چندین کتاب هم، به عنوان مؤلف اصلی یا همکار تالیف کرده‌اند مانند: زبان فناوری، مطالعات بین فرهنگی در آموزش و یادگیری زبان به کمک فناوری، چند فرهنگ‌گرایی در آموزش زبان به کمک فناوری و همچنین آموزش زبان فارسی به کمک فناوری از نظریه تا عمل، که نشان از آگاهی ایشان از نظریه‌ها و مبانی علمی دارد. همچنین ایشان علاوه بر زبان فارسی فعالیت‌های بین‌المللی نیز دارند به عنوان نمونه ایشان در آخرین کتابشان با انتشارات اشپینگر به موضوع تربیت مدرس و رشد حرفه‌ای معلم‌ها پرداخته‌اند. ضمن تشکر از آقای دکتر، درخواست می‌کنم صحبت هاشون رو شروع بفرمایند.

دارا تفضلی: ممنون آقای دکتر ویسی، قبل از اینکه بخواهم شروع کنم اول از همه سلام و عرض ادب دارم خدمت همه دوستانی که در این جلسه حضور دارند. عرض تسلیت دارم به همه مردم ایران برای از دست دادن عزیزانشان به خاطر همه‌گیری ویروس کرونا و قبل از اینکه باز بخواهم وارد بحث بشم باید عرض کنم که دو روز پیش در جلسه هماهنگی، من از استاد بی جن‌خان اجازه خواستم امروز صحبت داشته باشم و ایشان اجازه دادند و محبت کردند برای اینکه امروز من بتوانم صحبت کنم. و اما در این جلسه می‌خواهم درباره «دگرگونی آموزش زبان فارسی میراث مثبت یک فاجعه» صحبت کنم.

همه گیری کرونا درواقع نه تنها فاجعه‌ای برای سلامت کشورمون بود که متأسفانه آمارشو هر روز داریم می‌شنویم بلکه فاجعه‌ای برای نظام آموزش کشور هم بود. بیایم یک دید کلی داشته باشیم به اواخر سال ۹۹ که همه گیری شروع شد و دستور دادن سیستم آموزشی متوقف بشه. سوال اینجاست که آیا ما در اون زمان آماده مهاجرت از سیستم سنتی آموزش به آموزش برخط بودیم؟ جواب بر طبق تحقیقات مشخصه: خیر!

عوامل خیلی مهمی تو این زمینه دخالت دارند که اگر بخوایم به اساسی‌ترین موارد اشاره کنیم می تونیم بگیم امکانات و تجهیزات و زیرساخت مناسب فراهم نبوده. معلم‌ها و اساتید نه آمادگیشو داشتن و نه آماده شده بودن برای چنین مهاجرتی. و اینکه ذینفعان آموزش کشور هم نگرش و دیدی مثبتی برای این تحول نداشتن. منظور من از ذینفعان هرکسیست که تو چرخه آموزش سهمی داره از پدر و مادر بگیرین تا زبان آموز و مسئول.

شاید این سوال پیش بیاد که هیچکس پیش بینی این قضیه رو نمی کرده! درسته. منم موافقم. اما میتونستیم از تجربیات کشورهای دیگه درس بگیریم. کشورهای توسعه یافته مثل آمریکا و استرالیا. اون ها هم با مشکلاتی مواجه شدن اما مشکلات آن‌ها صرفاً در مرحله اجرا و هماهنگی بوده و نه مشکلات اساسی. که این خودش بحث مفصلی داره که تو این بحث نمی گنجه. و من اصلاً قصد ندارم تو این بحث خودمونو با کشورهای دیگه مقایسه کنیم چون شخصاً عقیده دارم هر موضوعی رو باید تو بافت خودش بررسی کرد.

حالا میخوایم ببینیم چطوری میشه این مهاجرت به آموزش برخط یا آنلاینو عملی کرد؟

شاید مهمترین سوال این باشه از چه فناوری باید استفاده کرد برای آموزش زبان؟

جواب این سوال یکم پیچیدست اما توضیح میدم خدمتتون. همونطور که تو این صفحه مشحضه ابزارهای مختلفی برای انتخاب هست. ابزارها high-tech یا به اضطلاح با فناوری پیشرفته تا ایزارهای دم دستی تر مثل پیام رسان ها و شبکه‌های اجتماعی. استفاده از ابزارهای به اصطلاحhightech مثل فناوری‌هایی که از هوش‌های مصنوعی پیشرفته استفاده می‌کنند خیلی جذابه اما ما باید از فناوری استفاده کنیم که در دسترس ترین ابزاری باشه که بتونیم باهاش آموزش مؤثر و باکیفیت داشته باشیم. الزاماً استفاده از روبات انسان نما و یا واقعیت مجازی و واقعیت آمیخته به معنای آموزش با کیفیت نیست. پس استفاده از هر فناوری با توجه به تشخیص درست شما میتونه شمارو به هدفتون که آموزش مؤثر و با کیفیت هست برسونه. اما خیلی‌ها میگن به عتوان مثال ماهیت خیلی از این ابزارها آموزش نیست و نمیشه ازشون استفاده آموزشی کرد. به نظر من این ادعا هم درسته و هم غلط. خیلی از ابزارهایی که ما استفاده می‌کنیم وقتی بوجود اومدن الزاماً برای آموزش نبودن. به عنوان مثال همین BigBlueButoon و adobe connect و zoom و بسیاری از ابزار دیگه درواقع یک ابزار برای ویدئو کانفرنسینک هستش اما خیلی‌ها در ایران اشتباه بهش میگن LMS یا سیستم مدیریت یادگیری و ازش با اون دید استفاده می‌کنند. آیا این کار اشتباهه؟ خیر! در صورتیکه ما رو به هدفمون که همون آموزش مؤثر و با کیفییت بینجامه هیچ مشکلی نداره. همین اصل برای شبکه‌های اجتماعی و پیام رسان ها و ایزاهای مختلف صادقه.

 

سوال بعدی من این میتونه باشه که نیاز معلم‌ها و زبان آموز ها برای این دگرگونی و مهاجرت چیه؟

تو این مدلی که من سال ۲۰۱۴ ارائه کردم و همچنان دارم روش کار می‌کنم که بهش سواد کال یا سواد آموزش و یادگیری زبان به کمک فناوری گفته میشه. سه سواد اصلی در نظر گرفته شده که این ها در کنار هم میتونن سواد کالو چه برای معلم و چه برای زبان آموز بوجود بیارن. خیلی‌ها به جای کال میگن کل و هیچ تفاوتی نداره. سواد دیجیتال که با رنگ زرد مشخض شده بر میگرده به اینکه تا چه حد شما با فناوری‌های محتلف آشنا هستین و بهشون تساط دارین. سواد زبانی هم که آبی رنگ هست هم که قکر می‌کنم خیلی مشخص باشه بر می گرده به زبان مقصدی که میخوایم یاد بگیریم چه فارسی و چه انگلیسی که بهش دانش زبانی هم میشه گفت. و اما رنگ سبز سواد آموزش و یادگیری زبان به سواد معلم در نحوه آموزش، درستی آموزش، آشنایی با نظریه‌های و روانشناسی آموزش و یادگیری داره و بخش دومش که برای یادگیری هست به زبان آموز بر می گرده و اینکه چقدر روش‌ها و راهبردهای یادگیری و مدیریت زمان و مسائل مربوط به یادگیری زبانو آگاه هستش.

۱ نکته که باید بگم اینه که تمامی این نواحی پویا و داینامیک هستن و ممکنه برای هر شخصی متفاوت باشن به عنوان مثال من ممکنه متخصص سخت افزار باشم خب قطعاً دایره سواد دیجیتال من بزرگ هستش اما اطلاعی از روش‌ها و نظریه‌های آموزش ندارم پس سواد آموزش زبانم کوچنر هستش و ممکنه سواد زبان فارسی خوبی هم نداشته باشم. پس من با اینکه متخصص کامپیوتر هستم اما الزاماً سواد کال زیادی ندارم. همین موضوع برای زبان آموزان هم صدق می کنه که اگر توجه کنین اسم اون سوادو گذاشتم آموزش که برای معلم‌ها هستش و یادگیری که برای زبان آموزان هستش. و اما چطوری میشه اینو تغریف کرد:

سواد کال توانایی کافی استفاده از فناوری برای آموزش و یادگیری زبان هستش. که این توانایی کاملاً از فردی به فرد دیگر متفاوته

که اگر ما تمایل داریم به سمت آموزش برخط بریم یکی از نیازها اینه که سواد کال معلم‌ها و زبان آموزانو افزایش بدیم. اما چطوری میشه این این سوادو به طور خاص رشد داد؟

اگر به شکل هندسی سمت راست توجه کنین به نظر من معلم‌های امروز و آینده آماده نخواهند شد برای این دگرگونی مگر با نیاز سنجی، دوره‌های تربیت مدرس و دوره‌های رشد حرفه‌ای و تغییر برنامه‌های درسی دانشگاه‌ها و رشته‌هایی که هدفشون تربیت معلم زبان برای آیندست مثل رشته آزفا و دبیری زبان انگلیسی. ارتباط این موارد و تأثیری که از هم میگیرن بسیار مهمه. یک مثال بزنم.

کرونا که شروع شد و مدارس تعطلیل برای آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۰ از من خواستن تا دوره‌های ضمن خدمت برای معلم‌های آموزش و پرورش تهران برگزار کنم. خب منم که قطعاً پذیرفتم و پیش از شروع پرسشنامه‌ای برای نیازسنجی معلم‌ها تهیه کردیم با یکی از همکاران در ایران و برای حدود ۵۰۰ معلم رسمی آموزش و پرورش از طریق سارمان ارسال شد. پاسخ‌هایی که دربافت کردیم بسیار شوکه کننده بودن. اینکه معلم‌هایی ۲۰-۲۵ سال سابقه نوشته بودن اولین باره از مامیپرسن که چه نیازی برای این دوره‌ها داریم.

و چندنفر دیگه گفتن اصلاً ما اعتمادی به این دوره‌ها نداریم و زودتر برگزار کنین و مدرکمومو بدین

یا یکی نوشته بود همیشه پسرم به جای من شرکت می کنه.

جدا از این بیاین نگاهی بندازیم به برنامه درسی رشته آزفا یا دبیری زبان انگلیسی چند واحد آموزش زبان به کمک فناوری وجود داره؟ منبعش چیه؟ چه چیزی آموزش میدن؟ چه کسی آموزش میده؟ خیلی جاهارو میدونم در سطح ICDL آموزش میدن. حداقل به خود من که کامپیوتر چیه و کیبورد چندتا کلید داره آموزش دادن! فکر می‌کنم زمان این رسیده که یک بازنگری اساسی در برنامه ریزی درسی این حوزه‌ها بشه!

این مواردو چطوری میشه حل کرد با انجام پژوهش اما آیا پژوهش‌های ما کاربردی هستن؟ کسی بهشون نگاهی میکنه در آینده؟ مسئولین چطور؟

اگر میخوایم به سمت آموزش برخط واقعی حرکت کنیم بهتره از این قسمت شروع کنیم که این کار چه فوایدی حواهد داشت و چه کمکی به معلم‌ها میکنه؟ اگر به تصویر سمت چپ نگاه کنیم فواید انجام این مواردو می‌بینیم

باعث بازنگری روش‌های تدریس میشه

معلم‌ها در فرآیند ارزشیابی، برنامه ریزی و یادگیری کاربرد فناوری در آموزش و یادگیری سهیم میشن

موانع روانشناختی ناشی از ناآگاهی و عدم تسلط کاهش پیدا می کنه

و سواد یا سوادهای مورد نیازی که صحبتشو کردیم یادگرفته میشه و در نهایت اجرا میشه

و در نهایت شاید ابن سوال پیش بیاد که چرا موضوع میراث مثبت یک فاجعه بود؟

برای تغییر و پدیرش تغییر در هر سیسیتم آموزشی، آمادگی ذینفعان نفش بسیار پررنگی بازی میکنه. که این آمادگی برای تغییر با همکاری و رضایت ذیتفعان بوجود میاد.

کیران و همکارانش در سال ۲۰۱۷ مقاله بسیار زیبایی دارن که عقیده دارن تغییر و دگرگونی سه مرحله اساسی داره آمادگی برای دگرگونی، پدیرش دگرگونی و در نهایت نهادینه سازی دگرگونی که با ایجاد اصلاحات به حقیقت می پیونده. با دکتر ویسی عزیز که صحبت می‌کردیم ایشون فرمودن که واقعاً نیازی دیگه به اینکه چرا از فناوری استفاده کنیم نیست چون همه این نیازو تو این دوران زندگی کردن. میراث مهم و مثبت آموزشی کووید ۱۹ این بود که ما از مرحله آمادگی و پذیرش عبور کردیم و باید به مرحله نهادینه سازی برسیم که این اتفاق داره میفته. از جمله مواردی که دکتر ویسی در بخش راهبردهای آتی مؤسسه دهخدا معرفی فرمودن. قطعاً هر پروژه‌ای که آغاز میشه مشکلاتی هم داره و مطمئن هستم دکتر بی جن خان و دکتر ویسی حتماً خوشحال خواهند شد که پیشنهاداتی که به رفع مشکلات کمک کنه رو در نظر بگیرند. در نهایت تغییرات مهمی که در مؤسسات مختلف شاهد هستیم همش گواه اتفاق خوب دگرگونی دیجیتالی در آینده بسیار نزدیکه.

در نهایت تغییرات مهمی که در مؤسسات مختلف شاهد آن هستیم همه آن‌ها وقوع اتفاقات خوب دگرگونی دیجیتال در آینده بسیار نزدیک است. خیلی ممنون و اگر سوالی باشد در خدمت هستم.

هادی ویسی: از دکتر تفضلی برای ارائه مفید و مشارکت در این برنامه و همچنین از سایر مخاطبان تشکر می‌کنم.

........

پایان قسمت سوم و نشست

 

 

 

 

 

 

 

 


لینک دانلود فایل

کلید واژه ها: دگرگونی آموزش زبان فارسی، میراث مثبت یک فاجعه دگرگونی دیجیتال در لغت‌نامه دهخدا دکتر دارا تفضلی موسسه دهخدا آموزش زبان فارسی


نظر شما :