لغت‌نامه

راهنمای استفاده از لغت‌نامهٔ دهخدا
نمایش ۳۴۳٬۲۳۱ تا ۳۴۳٬۲۶۰ مورد از کل ۳۴۳٬۳۱۶ مورد.
#مدخلمعنی
 
۳۴۳۲۳۱یونژیت(فرانسوی، اِ) سولفور طبیعی روی و سرب و آهن و منگنز که ظاهری شبیه به گالن دارد. (یادداشت مؤلف).
۳۴۳۲۳۲یونس[ نُ ] (عبری، اِ) به معنی کبوتر است. (از قاموس کتاب مقدس).
۳۴۳۲۳۳یونس[ نِ ] (اِخ) دهی است از دهستان سامن شهرستان ملایر، واقع در ۲۴۰۰۰گزی جنوب شهر ملایر، کنار خاوری راه شوسهٔ ملایر به بروجرد. سکنهٔ آن ۵۹۳ تن. آب آن از چشمه و راه آن اتومبیل رو است. (از فرهنگ جغرافیایی ...
۳۴۳۲۳۴یونس[ نُ ] (اِخ) نام سورهٔ دهم از قرآن مجید، پیش از سورهٔ هود و پس از سورهٔ توبه. و خود دارای ۱۰۹ آیه است و در مکه نازل شده و با این آیه آغاز می شود: الر تلک آیات ...
۳۴۳۲۳۵یونس[ نُ ] (اِخ) ابن ابراهیم وفراوندی. ابن ندیم در الفهرست ذکر او کرده است. او راست: «الشافی فی علوم القرآن» و «الوافی فی العروض و القوافی». (از معجم الادباء چ مصر ج ۲۰ ص ۶۸).
۳۴۳۲۳۶یونس[ نُ ] (اِخ) ابن ابی عمر اصفهانی، معروف به یونس اصفهانی. از محدثان بود و احادیثی از آن حضرت روایت کرده است. (از ذکر اخبار اصبهان ص ۳۵۴).
۳۴۳۲۳۷یونس[ نُ ] (اِخ) ابن ابی فروة. رجوع به یونس (ابن محمدبن کیسان...) شود.
۳۴۳۲۳۸یونس[ نُ ] (اِخ) ابن احمدبن رسته مغازلی، مکنی به ابوالحسن. شیخی ثقه و از محدثان بود و به سال ۳۲۱ هـ . ق. درگذشت. (از ذکر اخبار اصبهان ص ۳۴۶).
۳۴۳۲۳۹یونس[ نُ ] (اِخ) ابن احمد محلی ازهری کفراوی شافعی، معروف به یونس مصری. فقیه بود و به علم حدیث اشتغال داشت. در محلةالکبرای مصر در سال ۱۰۲۹ هـ . ق. به دنیا آمد و در همانجا و سپس در الازهر ...
۳۴۳۲۴۰یونس[ نُ ] (اِخ) ابن بدران بن فیروزبن صاعد شیبی قرشی حجازی الاصل، مکنی به ابوالولید و معروف به جمال الدین مصری. قاضی القضاة دمشق. وی در سال ۵۵۵ هـ . ق. در مصر به دنیا آمد و از سلفی و ...
۳۴۳۲۴۱یونس[ نُ ] (اِخ) ابن بُکَیْربن واصل شیبانی، مکنی به ابوبکر. مورخ و از حافظان حدیث و از مردم کوفه و از مصاحبان جعفربن یحیای برمکی بود. یافعی و ذهبی او را صاحب «المغازی» دانسته اند. مرگ یونس به سال ۱۹۹ ...
۳۴۳۲۴۲یونس[ نُ ] (اِخ) ابن حبیب الضبی، مکنی به ابوعبدالرحمان. امام نحویان بصره در روزگار خویش بود و محضر او مجمع اهل ادب و نحو و تحقیق و مرجع رفع مشکلات ادیبان و نحویان بود. سیبویه از محضر او کسب علم کرده ...
۳۴۳۲۴۳یونس[ نُ ] (اِخ) ابن حبیب بن عبدالقاهربن عبدالعزیز. از راویان بود و احادیثی از آن حضرت (پیغمبر) روایت کرده. وی به سال ۲۶۷ هـ . ق. در مدینه درگذشت. (از ذکر اخبار اصبهان ص ۳۴۵).
۳۴۳۲۴۴یونس[ نُ ] (اِخ) ابن حسن مصری. از متصوفان بود و کتاب «غایات السرائر و آیات البصائر» از اوست که به سال ۸۹۶ هـ . ق. از تألیف آن فراغت یافت. (از اعلام زرکلی).
۳۴۳۲۴۵یونس[ نُ ] (اِخ) ابن حسین بن علی بن محمدبن زکریا، ذوالنون زبیری واحی (یا الواحی) مصری شافعی. فاضل بود و به حدیث و فتوا اشتغال داشت. وی به سال ۷۵۵ هـ . ق. در قاهره به دنیا آمد و به ...
۳۴۳۲۴۶یونس[ نُ ] (اِخ) ابن خلیل یا شیخ یونس بن خلیل. او راست: «معیار الاخبار و الاسرار» در تصریف، به زبان ترکی. (از یادداشت مؤلف).
۳۴۳۲۴۷یونس[ نُ ] (اِخ) ابن سالم بن یونس خیاط قرشی. از مخضرمین و از شاعران عصر بنی امیه و بنی عباس و شاعری نغزگوی و ظریف و هجوسرا بود. به وسیلهٔ عبداللََّه بن مصعب بن زبیر به درگاه مهدی خلیفه رسید و شعر ...
۳۴۳۲۴۸یونس[ نُ ] (اِخ) ابن سلیمان بن کردبن شهریار، معروف به یونس کاتب. از فرزندان هرمز و کاتب و شاعر و در علم موسیقی استاد بود. در مدینه بزرگ شد و سکنی گزید. در تجارت به شام مسافرت کرد و ولیدبن ...
۳۴۳۲۴۹یونس[ نُ ] (اِخ) ابن عبدالاعلی بن موسی بن میسرة، الصدفی، مکنی به ابوموسی. یکی از اعاظم فقیهان شافعی و از اصحاب امام شافعی و از اهالی مصر بوده، فقه و حدیث و دیگر علوم را از امام شافعی فراگرفته و ...
۳۴۳۲۵۰یونس[ نُ ] (اِخ) ابن عبدالرحمان قمی. از مشهورترین محدثان شیعی مذهب است. وی بارها به ایفای اعمال حج و عمره موفق گردید و به سال ۲۰۸ هـ . ق. در مدینهٔ منوره درگذشت. گویند به دست خود ۱۰۰۰ جلد کتاب نوشته ...
۳۴۳۲۵۱یونس[ نُ ] (اِخ) ابن عبدالقادر رشیدی اشری. او راست: تحفة اهل المعرفة بفضائل یوم عرفة. (از یادداشت مؤلف).
۳۴۳۲۵۲یونس[ نُ ] (اِخ) ابن عبداللََّه بن محمدبن مغیث، معروف به ابن صفار و مکنی به ابوالولید. قاضی اندلسی و از مردم قرطبه بود و به سال ۳۳۸ هـ . ق. متولد شد و از متصوفان و دانشمندان حدیث است. در ...
۳۴۳۲۵۳یونس[ نُ ] (اِخ) ابن عبدالمجیدبن علی بن داود هذلی، ملقب به سراج الدین و معروف به ارمنتی. قاضی و عارف به فقه و ادبیات بود. در ارمنت به سال ۶۴۴ هـ . ق. به دنیا آمد و نخست در قوص ...
۳۴۳۲۵۴یونس[ نُ ] (اِخ) ابن عبدالوهاب بن احمدبن ابی بکر عَیثاوی شافعی. فقیه بود و لقب مفیدالطالبین و خطیب المسلمین یافت. او را تألیفاتی است که از آن جمله است: ۱- الجامع المغنی لاولی الرغبات، در فقه شافعی. ۲
۳۴۳۲۵۵یونس[ نُ ] (اِخ) ابن عبیدبن دینار عبدی بصری، مکنی به ابوعبداللََّه یا ابوعبید. از حافظان حدیث و از ثقات و خود از یاران حسن بصری و از مردم بصره بود. ذهبی او را یکی از اعلام الهدی وصف کرده است. ...
۳۴۳۲۵۶یونس[ نُ ] (اِخ) ابن عطیهٔ حضرمی قاضی، مکنی به ابوکثیر. از فقیهان بزرگ و از نجیب زادگان حضرموت در مصر بود. مدت یک سال و هفت ماه قضای آنجا را داشت. سیوطی او را در شمار مجتهدان بزرگ و پیشوایان آورده است. ...
۳۴۳۲۵۷یونس[ نُ ] (اِخ) ابن متی. ذوالنون. (دهار) (مجمل اللغة). نام پیغمبری که به تازی ذوالنون نیز گویند. (از ناظم الاطباء). نام پیغامبری از بنی اسرائیل که پس از سلیمان(ع) بر اهل نینوی مبعوث شد و بی فرمان از میان قوم ...
۳۴۳۲۵۸یونس[ نُ ] (اِخ) ابن محمدبن کیسان، ملقب به ابوفروة. جد او ابوفروة از موالی عثمان خلیفه بود. او در مدینه بزرگ شد. سپس کاتب عیسی بن موسی برادرزادهٔ سفاح گشت. و با ابن المقفع و بشاربن برد و حماد ...
۳۴۳۲۵۹یونس[ نُ ] (اِخ) ابن محمد، معروف به قَسْطَلّی و مکنی به ابوولید. شاعر فحل اندلسی و از مؤلفان و نویسندگان بود. به سوی مشرق رفت و کاتب برخی از والیان شد. یونس از مردم دیه قسطلة بود که از ...
۳۴۳۲۶۰یونس[ نُ ] (اِخ) ابن محمدبن منعةبن سعدبن قیس، ملقب به رضی الدین اربلی. پدر شیخ عمادالدین ابوحامد محمد و کمال الدین ابوالفتح موسی، از مردم اربل بود. به موصل عزیمت کرد و در خدمت ابن خمیس کعبی جهنی علم ...