لغت‌نامه

راهنمای استفاده از لغت‌نامهٔ دهخدا
نمایش ۳۴۳٬۱۷۱ تا ۳۴۳٬۲۰۰ مورد از کل ۳۴۳٬۳۱۶ مورد.
#مدخلمعنی
 
۳۴۳۱۷۱یوکان(اِ) سطل بی دسته. (یادداشت مؤلف).
۳۴۳۱۷۲یوکوهاما[ یُ کُ ] (اِخ) یکی از بزرگترین و معروف ترین شهرهای ژاپن، واقع در جزیرهٔ بزرگ مرکزی کنار اقیانوس کبیر که بیش از ۰۰۰،۷۸۸،۱ تن سکنه دارد. مرکز عمدهٔ صنعت و تجارت است و صنایع فولادسازی و نساجی شیمیایی آن معروف ...
۳۴۳۱۷۳یوگا(هندی، اِ) نام هریک از ادوار هندی عالم. (یادداشت مؤلف). || رودهٔ گوسفند پاک نکرده. (صحاح الفرس).
۳۴۳۱۷۴یوگان(اِ) زهدان و بچه دان و مشیمهٔ آدمی و دیگر حیوانات. (ناظم الاطباء). زهدان. رحم. (صحاح الفرس). بچه دان و مشیمهٔ آدمی و حیوانات دیگر باشد. (برهان) (آنندراج). || رودهٔ پاک نکردهٔ گوسپند. (ناظم الاطباء) (از آنندراج) (از برهان).
۳۴۳۱۷۵یوگسلاوها[ گُ ] (اِخ) (یعنی اسلاوهای جنوبی) به مجموعهٔ اسلاوهایی اطلاق می شود که در جنوب شرقی اروپا ساکنند که اهم آنها عبارتند از: صربها، سلون ها، کروآتها. (فرهنگ فارسی معین).
۳۴۳۱۷۶یوگسلاوی[ گُ ] (اِخ) یوگوسلاوی. کشوری است در اروپای جنوبی که در سال ۱۹۱۸ م. از مجموع صربستان و قره طاغ و بسنی و هرزگوین و کراآسی و اسنووونی و قسمتی از بانات متشکل شد. پایتخت آن بلگراد است. یوگسلاوی کشوری است ...
۳۴۳۱۷۷یول(اِ) ماه قیصری، اول آن مطابق است با اول تموز ماه رومی و بیست وپنجم تیرماه جلالی و سیزدهم ژوئیهٔ فرانسوی. (یادداشت مؤلف).
۳۴۳۱۷۸یولائوس[ ] (اِخ) یولاس. ساقی اسکندر یونانی. رجوع به یولاس شود.
۳۴۳۱۷۹یولاخ(اِ) کشور ناآبادان و بی آب. (ناظم الاطباء). مکان سراب و بی آب و دور از آبادانی را گویند. (برهان) (آنندراج). به احتمالی صورت اصلی کلمه «دیولاخ» بوده است. (یادداشت لغت نامه). و یا کلمهٔ ترکی است به معنی جایی که ...
۳۴۳۱۸۰یولاس[ یُ ] (اِخ) یا یولائوس. ساقی اسکندر یونانی که بنابه برخی داستانها مورد بی مهری او قرار گرفته بود و به همدستی مدیوس و دیگران زهر در جام شراب اسکندر ریخت و او را مسموم کرد. (از ایران باستان ص ...
۳۴۳۱۸۱یولاف(اِ) (اصطلاح گیاه شناسی) قسمی از غلات. دوسر. (یادداشت مؤلف). گیاهی است از تیرهٔ گندمیان که در حدود ۸۰ نوع از آن شناخته شده است و همگی در نقاط سردسیر و مرطوب می رویند. سنبله های این گیاه کم ...
۳۴۳۱۸۲یولاق[ ] (اِخ) دهی است از دهستان کوهپایهٔ بخش مرکزی شهرستان ساوه، واقع در ۲۵هزارگزی شمال باختری ساوه و ۱۸۰گزی راه عمومی. سکنهٔ آن ۱۵۳ تن، آب آن از قنات و راه آن مالرو است. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ...
۳۴۳۱۸۳یولچی[ یُلْ ] (ترکی، ص مرکب، اِ مرکب) (از: یول، راه +چی، پسوند نسبت به فاعلیت) راهنما و هادی راه. (ناظم الاطباء). راهبر. (آنندراج). || گدا. گدای راه نشین. (یادداشت ...
۳۴۳۱۸۴یولچی[ یُلْ ] (اِخ) نام محلی کنار راه قزوین و همدان، میان نجف آباد و آوج، در ۲۵۱هزارگزی تهران. (یادداشت مؤلف).
۳۴۳۱۸۵یولق‌ارسلان[ یُ لُ اَ سَ ] (اِخ) ابن ملک ارسلان طغرلشاه. رجوع به حسام الدین (یولق ارسلان...) و تاریخ افضل ص ۷۶ و ۷۸ شود.
۳۴۳۱۸۶یولقونلو[ یُلْ ] (اِخ) دهی است از دهستان مرحمت آباد بخش میاندوآب شهرستان مراغه، واقع در ۶هزارگزی باختر راه ارابه رو میاندوآب به بناب، با ۵۸۵ تن سکنه. آب آن از زرینه رود و راه آن مالرو است. (از فرهنگ ...
۳۴۳۱۸۷یول‌گای[ ] (اِخ) از طوایف ترکمن ساکن ایران و مرکب از ۵۰۰ خانوار است که در شرفان کلا سکونت دارند. (از یادداشت مؤلف) (از جغرافیای سیاسی کیهان ص ۱۰۲).
۳۴۳۱۸۸یوله‌گلدی[ یُ لَ گَ ] (اِخ) دهی است از دهستان ساری سوباسار بخش پلدشت شهرستان ماکو، واقع در ۲۴هزارگزی جنوب باختری پلدشت، با ۴۵۸ تن سکنه. آب آن از ساری سو و زنگبار و راه آن مالرو است. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ...
۳۴۳۱۸۹یولوق[ یُ ] (ترکی / مغولی، اِ) چاپار. پیک. (ظاهراً از: یول، راه +لوق، لق، پسوند نسبت ترکی). (از یادداشت مؤلف).
۳۴۳۱۹۰یولیه[ یَ / یِ ] (لاتینی، اِ) یولیو. نام ماه سوم از ماههای مردم مغرب که آغاز آنها با آغاز ماه قبطیان برابر است. (از آثارالباقیه ص ۵۰): فوصلنا الی مدینة حمص... یوم الاحد الموفی عشرین لربیع [ الاول ] و هو اول ...
۳۴۳۱۹۱یولیو[ ] (لاتینی، اِ) یولیه. ژوئیه. نام ماه هفتم از ماههای رومی. (از الموسوعة ذیل مادهٔ تقویم). رجوع به یولیه و یولیوس و ژوئیه شود.
۳۴۳۱۹۲یولیوس(لاتینی، اِ) ماه تموز، از دهم تیرماه تا دهم مردادماه. ژوئیه. (یادداشت مرحوم دهخدا). نیسان. (التفهیم). به زبان ترکی نام ماهی است که در انگریزی [ انگلیسی ] جولایی [ جولای ] باشد. (آنندراج). ماه هفتم رومی است. (از آثارالباقیه ص ۵۰).
۳۴۳۱۹۳یولیوس(اِخ) یکی از پاپ هاست که از ۱۵۰۳ تا ۱۵۱۳ م. در مسند پاپی استقرار داشت. اول برضد جمهوری وندیک برخاست و با دو پادشاه فرانسه و اسپانیول و امپراطور آلمان متحد شد و سرزمینهای بسیار از وندیک گرفت. سپس برضد لوئی دوازدهم ...
۳۴۳۱۹۴یولیوس(اِخ) سرداری از دستهٔ اوغسطس که از جانب فستس مأمور شد که پولس را به روم برد. و به پولس اطمینان داشت و او را مرخص فرمود که در صیدون از رفقای خود دیدن کند و چون لشکریان خواستند اسیران را ...
۳۴۳۱۹۵یولیوس سزار[ سِ ] (اِخ) ژول سزار. نام قیصر مشهور روم است. رجوع به سزار و قیصر و تاریخ ایران باستان شود.
۳۴۳۱۹۶یوم[ یَ ] (ع مص) روز گردیدن. (منتهی الارب). || بدبخت روز گردیدن. (ناظم الاطباء). یوم. [ یَ ] (ع اِ) روز. (ترجمان القرآن جرجانی ص ۱۰۸) (دهار). روز، مذکر آید و اول آن از طلوع فجر ...
۳۴۳۱۹۷یومئذ[ یَ مَ ءِ ذِنْ ] (ع ق مرکب) در این روز و در این هنگام و در آن زمان و در آن هنگام. (ناظم الاطباء). به معنی امروز است. (آنندراج). آن روز. (مهذب الاسماء). آن روز و در آن روز. (دهار). و رجوع ...
۳۴۳۱۹۸یومری‌داش[ مُ ] (اِخ) دهی است از دهستان به به جیک بخش سیه چشمهٔ شهرستان ماکو، واقع در ۲۶هزارگزی شمال خاوری سیه چشمه، با ۲۰۰ تن سکنه. آب آن از چشمه و راه آن مالرو است. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ...
۳۴۳۱۹۹یومی[ یَ می ی ] (ع ص نسبی) منسوب به یوم. (یادداشت مؤلف). و رجوع به یوم شود. || روزانه و هرروزی. (ناظم الاطباء).
۳۴۳۲۰۰یومیه[ یَ / یُو می یَ / یِ ] (از ع، ص نسبی، اِ) روزانه. هرروز. هرروزه. همه روزه. (یادداشت مؤلف). روزانه و هرروزی. (ناظم الاطباء). || چیزی که هرروز به طور استمرار به کسی می دهند. (ناظم الاطباء). میاومة. آنچه مرتب ...